List do Artystów, Jan Paweł II

“Piękno”, które zbawia

Na progu trzeciego tysiąclecia życzę wam wszystkim, drodzy artyści, abyście doznawali takich twórczych natchnień ze szczególną siłą. Oby piękno, które będziecie przekazywać pokoleniom przyszłości, miało moc wzbudzania w nich zachwytu!
W obliczu świętości życia i człowieka, w obliczu cudów wszechświata zachwyt jest jedyną adekwatną postawą.

Właśnie zachwyt może się stać źródłem owego entuzjazmu “do pracy”, o którym mówi Norwid w wierszu cytowanym na początku. Tego entuzjazmu potrzebują ludzie współcześni i jutrzejsi, ażeby podejmować i przezwyciężać wielkie wyzwania jawiące się już na widnokręgu. Dzięki niemu ludzkość po każdym upadku będzie mogła wciąż dźwigać się i zmartwychwstawać. W tym właśnie sensie powiedziano z proroczą intuicją, że “piękno zbawi świat”.25

Piękno jest kluczem tajemnicy i wezwaniem transcendencji. Zachęca człowieka, aby poznał smak życia i umiał marzyć
o przyszłości. Dlatego piękno rzeczy stworzonych nie może przynieść mu zaspokojenia i budzi ową utajoną tęsknotę za Bogiem, którą święty Augustyn, rozmiłowany w pięknie, umiał wyrazić w niezrównanych słowach: “Późno Cię umiłowałem, Piękności tak dawna a tak nowa, późno Cię umiłowałem”.26

Niech różnorakie drogi, którymi podążacie, artyści całego świata, prowadzą was wszystkich do owego bezmiernego Oceanu piękna, gdzie zachwyt staje się podziwem, upojeniem, niewymowną radością.

Niech drogowskazem i natchnieniem będzie dla was tajemnica zmartwychwstałego Chrystusa, którą w tych dniach Kościół
z radością kontempluje.

Niech wam towarzyszy Najświętsza Panna – “cała piękna”: Jej wizerunek przedstawiali w swych dziełach niezliczeni artyści,
a wielki Dante ogląda Ją w chwale Raju jako “piękność, co była rozkoszą dla oczu świętych onych rzesz bez końca”.27

“Wyjdzie z zamętu świat ducha …”. Ze słów, które Adam Mickiewicz napisał w czasach bardzo trudnych i bolesnych dla swojej ojczyzny,28 pragnę zaczerpnąć życzenie dla was: niech wasza sztuka przyczynia się do upowszechnienia prawdziwego piękna, które będzie niejako echem obecności Ducha Bożego i dzięki temu przekształci materię, otwierając umysły na rzeczywistość wieczną.

Z całego serca życzę wam wszelkiej pomyślności!

Watykan, dnia 4 kwietnia 1999, w Niedzielę Wielkanocną Zmartwychwstania Pańskiego, w dwudziestym pierwszym roku mego Pontyfikatu.

Przypisy:

  1. Dialogus de ludo globi, lib. II: Philosophisch-Theologische Schriften, Wien 1967, III, s. 332. ↩︎
  2. Cnoty moralne, a wśród nich szczególnie roztropność, pozwalają podmiotowi działać zgodnie z kryterium dobra i zła moralnego: według recta ratio agibilium (właściwego kryterium działania). Sztuka zaś jest określana w filozofii jako recta ratio factibilium (właściwe kryterium rzeczy, które człowiek tworzy). ↩︎
  3. Promethidion: Bogumił, ww. 185-186: Pisma wybrane, Warszawa 1968, t. 2, s. 216. ↩︎
  4. Trafnie wyraża to w przekładzie greckim Septuaginta, oddając hebrajski termin t(o-)b (dobre) słowem kalón (piękne). ↩︎
  5. Filebo, 65 A. ↩︎
  6. Jan Paweł II, Enc. Fides et ratio (14 września 1998), 80: AAS 91 (1999), 67. ↩︎
  7. Ta zasada pedagogiczna została autorytatywnie sformułowana przez św. Grzegorza Wielkiego w liście z r. 599 do Biskupa Marsylii Serena: «Malarstwo jest stosowane w kościołach, aby analfabeci przynajmniej patrząc na ściany, odczytywali to, czego nie potrafią odcyfrować z ksiąg», Epistulae IX, 209: CCL 140A, 1714. ↩︎
  8. Lodi di Dio altissimo, ww. 7 i 10: Fonti Francescane, n. 261,Padova 1982, s. 177. ↩︎
  9. Legenda maior, IX, 1: Fonti Francescane, n. 1162, l.c., s. 911. ↩︎
  10. Pieśń pochwalna z Jutrzni Wielkiej Soboty. ↩︎
  11. Homilia I, 2: PG 34, 451. ↩︎
  12. «At nobis ars una fides et musica Christus»: Carmen 20, 31: CCL 203, 144. ↩︎
  13. Por. Jan PaweŁ II, List apost. Duodecimum saeculum (4 grudnia 1987), 8-9: AAS 80 (1988), 247-249. ↩︎
  14. La prospettiva rovesciata ed altri scritti, Roma 1984, s. 63. ↩︎
  15. Raj, XXV, 1-2, wyd. M. Kot, Kraków 1947. ↩︎
  16. Por. Jan Paweł II, Homilia podczas Mszy św. z okazji odsłonięcia odrestaurowanego fresku «Sąd Ostateczny» Michała Anioław Kaplicy Sykstyńskiej (8 kwietnia 1994), L’Osservatore Romano, wyd. polskie nr 51994, ss. 32-34. ↩︎
  17. Por. AAS 56 (1964), 438-444. ↩︎
  18. N. 62. ↩︎
  19. Przesłanie do artystów (8 grudnia 1965): AAS 58 (1966), 13. ↩︎
  20. Por. n. 122. ↩︎
  21. Sobór Wat. II, Konst. duszpast. o Kościele w świeciewspóczesnym Gaudium et spes, 62. ↩︎
  22. La teologia nel XII secolo, Milano 1992, s. 9. ↩︎
  23. Sobór Wat. II, Konst. duszpast. o Kościele w świeciewspółczesnym Gaudium et spes, 22. ↩︎
  24. Hymn z Nieszporów Niedzieli Zesłania Ducha Świętego. ↩︎
  25. F. Dostojewski, Idiota, cz. III, rozdz. V, Mediolan 1998, s. 645. ↩︎
  26. «Sero te amavi, pulchritudo tam anatiqua et tam nova, sero te amavi!»: Confessiones, 10, 27: CCL 27, 251. ↩︎
  27. Raj, XXXI, 134-135, wyd. cyt. ↩︎
  28. Oda do młodości, w. 69: Wybór poezji, Wrocław 1986, t. I, s. 63. ↩︎
Przewijanie do góry